Filozoflar Kenti MİLETOS

Aydın’ın Söke ilçesi sınırları içerisinde Akköy yakınlarında yer alan Miletos antik kentinin tarihi M.Ö. 3500’lü yıllara kadar uzanıyor. Kuruluşuna dair pek çok efsane bulunan kentin Karialılar tarafından kurulduğu düşünülüyor.\r\n\r\nAntik dönemin oldukça önemli kentleri arasında yer alan Miletos, İonia’daki kentler arasında Homeros’un değindiği tek kent olması yönüyle de bir ayrıcalığa sahiptir. Homeros’a göre kent, Troia’da Yunanlılara karşı savaşmış Karialıların kentidir. Kent, Karialılar, Lelegler, Hititler, Persler, Romalılar ve sonrasında da Bizans olmak üzere pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmıştır.\r\n\r\n\r\n\r\nMiletos hakkındaki ilk yazılı belgeler Hitit Dönemi’ne aittir. Bu belgeler bir zamanlar Miletos’un Hitit şehri olduğunu doğrulamaktadır.\r\n\r\nAntik Yunan Dönemi’nde bağımsız bir şehir olan ve soylulartarafından idare edilen Miletos M.Ö. 6. Yüzyılda bir deniz imparatorluğu merkezine dönüşmüştür. Bu dönemde kendine ait 98 adet koloni kenti bulunan Miletos en güçlü ve en parlak dönemini yaşamıştır. Koloniler arasında Sinop, Trabzon, Giresun gibi kentler de yer alır.  Bu koloniler ve deniz ticaretindeki başarısı sayesinde zenginleşen kent İon dünyasının merkezi haline gelmiştir. M.Ö. 4. Yüzyılda Persler’in eline geçen Miletos M.Ö. 304 yılında Büyük İskender tarafından Perslerin elinden alınmış, M.Ö. 188 yılında tekrar bağımsızlığını kazanan kent M.Ö. 133 yılında Romalılara bağlanmıştır. Roma İmparatorluğu ikiye bölündükten sonra ise Miletos, coğrafi konumu sebebiyle Doğu Roma (Bizans) İmparatorluğu’na bağlanmıştır. 11. Yüzyılda Selçukluların eline geçen kent liman olarak kullanılmış, Venediklilerle deniz ticareti yapılmış bu durum Osmanlılar Dönemi’nde de devam etmiştir. Daha sonraki dönemlerde limanın dolması sebebiyle Miletos kenti terk edilmiştir.\r\n\r\n\r\n\r\nGünümüzde denizden yaklaşık olarak 10 km içerde bulunan antik kentteki kalıntıların büyük çoğunluğunu Roma Dönemi kalıntıları oluşturur.\r\n\r\nMiletos’ta ilk arkeolojik kazılar 1873 yılında başlamıştır. Fransız arkeolog OliverRayet tarafından başlatılan kazılar Alman arkeolog TheodorWiegand tarafından devam ettirilmiş, kazılar dönem dönem çeşitli sebeplerden kesintiye uğramıştır.\r\n\r\nKentteki önemli buluntular arasında günümüze ulaşan en görkemli yapılardan biri olan tiyatro, kente su dağıtımını sağlayan ve Miletos’un günümüze ulaşan en eski yapılarından biri olan Nymphaion, Fasutina Hamamları ve buradaki havuzun başında bulunan Meandros Heykeli, ApollonDelphinios için yapılan tapınak ve sığınma evi olan Delphinion yer alır.\r\n\r\n\r\n\r\nAntik dünyanın en önemli merkezlerinden olan, bu önemini daha sonraki dönemlerde de koruyan Miletos, zenginliği ve deniz ticaretindeki konumunun yanı sıra günümüzden 2600 yıl önce felsefenin doğduğu ve birçok filozofun yaşadığı kent olması yönüyle de adından söz ettirir. Matematik bilgini, fizikçi ve filozof, felsefenin ve Miletos Okulu’nun kurucusu Thales, matematik ve coğrafya bilgini, filozof Anaximenes, astronomi bilgini ve astronominin kurucusu kabul edilen Anaximondros, Pers İmparatorluğu’na ait toprakları gezerek anılarını “Dünya Gezisi” ismiyle yayınlayan tarihçi HekataiosMiletos’ta doğup büyümüş; Sokrates’in hocası olanArkhelaos, ilk şehir planlayıcısı olarak bilinen, kendi ismiyle de anılan ızgara plan şemasını bulan Hippodamos, Persler hakkında ayrıntılı bilgiler veren “Pers Tarihi” isimli eserin sahibi tarihçi Dionysios, dönemin en ünlü matematikçilerinden biri olan ayrıca Ayasofya’nın mimarlarından olduğu bilinen İsidoros ve atomu ilk kez tanımlayan Leukippos bu kentte yaşamışlardır.\r\n\r\n\r\n\r\nTarihteki birçok bilimsel düşüncenin kurucusu kabul edilen ünlü bilginlerin Miletos’ta doğup büyümesi ve burada yaşaması kentin günümüzde “Filozoflar Kenti” olarak anılmasını sağlamıştır. Günümüzde bilinen ve geliştirilmeye devam eden birçok bilimsel düşüncenin erken dönemlerde temellerinin bu kentte atıldığını rahatlıkla söylemek mümkün.\r\n\r\n\r\n\r\nBugün kazıları Almanya Ruhr Üniversitesi tarafından devam ettirilen Miletos Antik Kenti’nden çıkarılan birçok buluntu Almanya’ya taşınmıştır. Berlin Bergama Müzesi’nde sergilenmekte olan buluntular dışında Paris Louvre Müzesi’nde de kentten çıkarılan birçok buluntu sergilenmektedir. İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde de Miletos’tan çıkarılan bazı buluntular yer alır. 1963 yılından beri kentten çıkarılan önemli eserleri ise Aydın- Didim’de bulunan Miletos Müzesi’nde görmek mümkündür.

Facebook Twitter Google+ LinkedIn

Leave a Reply